فرار مالیاتی
مالیات پرداختی الزامی و بلاعوض بوده و به مثابه نوعی هزینه اجتماعی است که آحاد مختلف ملت در راستای بهره‌برداری از امکانات و منابع کشور، موظف به پرداخت آن هستند تا توانایی جایگزینی این امکانات و منابع مجددا فراهم گردد.
مالیات در واقع، انتقال بخشی از درآمدهای جامعه به دولت یا بخشی از سود فعالیت‌های اقتصادی است که نصیب دولت می‌شود چرا که ابزار و امکانات دستیابی به درآمد و سودها را دولت، فراهم کرده و از طریق وضع مالیات برای جبران هزینه‌های خدمات ارائه شده به شهروندان، اقدام می‌نماید.
بر اساس ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم، شناسایی و تشخیص، مطالبه و وصول مالیات به سازمان امور مالیاتی کشور محول شده که به موجب بند (الف) ماده 59 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران ایجاد گردیده است و بر اساس ماده 229 قانون، اداره مالیاتی می‌تواند برای رسیدگی به اظهارنامه یا تشخیص هرگونه درآمد مودی به کلیه دفاتر، اسناد و مدارک مربوطه مراجعه و رسیدگی نماید و مودی مالیاتی نیز مکلف به ارائه و تسلیم آن‌ها می باشد.
گاهی در فرآیند دریافت مالیات نقصانی پیش می آید که این فرآیند را دچار اختلال نموده و موجبات کندی در وصول مالیات حقه دولت و یا توقف وصول آن می گردد. یکی از این موارد فرار مالیاتی می باشد.
فرار مالیاتی امروزه به عنوان یکی از چالش های اساسی کشورها در سراسر دنیا تلقی می شود; زیرا موجب کاهش درآمد قانونی دولت شده و تاثیرات منفی بر انجام وظایف و کارکرد آن دارد. این پدیده موجب تحقق نیافتن اهداف پیش بینی شده درباره درآمدهای مالیاتی و اجرای برنامه های دولت و محقق نشدن عدالت مالیاتی و عدالت اجتماعی شده است و می توان گفت که مهم ترین مسئله و مشکل نظام های مالیاتی محسوب می شود که کشور ما نیز از آن مستثنی نمی باشد.
هر گونه تلاش غیرقانونی برای پرداخت نکردن مالیات مانند ندادن اطلاعات لازم در مورد عواید و منافع مشمول مالیات به مقامات مسوول را فرار مالیاتی می گویند.
با اصلاح قانون مالیات های مستقیم و از ابتدای سال 95 جرم انگاری مالیاتی عملیاتی شده و براساس ماده 274، اقداماتی از قبیل تنظیم دفاتر، اسناد و مدارک خلاف واقع و استناد به آن، اختفای فعالیت اقتصادی و کتمان درآمد حاصل از آن، ممانعت از دسترسی ماموران مالیاتی به اطلاعات مالیاتی و اقتصادی خود یا اشخاص ثالث، تنظیم معاملات و قراردادهای خود برخلاف واقع به نام دیگران و برعکس، خودداری از انجام تکالیف قانونی در خصوص تنظیم و تسلیم اظهارنامه مالیاتی در سه سال متوالی و استفاده از کارت بازرگانی اشخاص دیگر به منظور فرار مالیاتی جرم محسوب شده و مرتکبین، حسب مورد علاوه بر پرداخت مالیات و جریمه های قانونی آن به مجازات های مقرر محکوم می‌شوند.
از سوی دیگر به استناد مفاد مواد 156 و 227 قانون مالیات‌های مستقیم، چنانچه به‌صورت مستند مشخص شود که مودی، فعالیت‌هایی داشته که درآمد آن را کتمان نموده و یا اداره امور مالیاتی، هنگام صدور برگ تشخیص از آن مطلع نبوده، مالیات درآمدهای کتمان شده با رعایت مهلت مقرر در ماده 157 قانون مالیات‌های مستقیم، قابل مطالبه می‌باشد.
در پایان می توان گفت که فرار مالیاتی در تمام کشورها یک پدیده مذموم تلقی می گردد، چرا که مرتکبان علاوه بر اینکه از همه مواهب موجود در کشورها از جمله امنیت، حمایت از سرمایه‎گذاری، فضای مساعد کسب و کار، خدمات عمومی و... استفاده می کنند از پرداخت مالیات حقه دولت نیز با استفاده از همه راهکارهای قانونی و غیرقانونی خودداری می نمایند.


تاریخ یادداشت: 1397/05/02
کلمات کلیدی: فرار مالیاتی